Het perspectief van waaruit je kijkt is een bepalende factor voor communicatie.

Kijk maar naar een concertzaal. Ben je één van de violisten, dan is je uitzicht en klankbeeld erg vervormd. Je ziet vanaf je eigen plek maar een beperkt deel en hoort daar de muziek in onevenwichtige volumeverschillen met de nadruk op de instrumenten in je directe omgeving. Je bent geconcentreerd op je eigen partij en let vooral op het moment dat je moet beginnen.

Ben je de solist, dan overkomt je hetzelfde, maar jouw eigen partij springt er bovenuit: iedereen kan 'm horen. Je bent zeker van aparte aandacht en bewondering. En misschien zijn er in de zaal wel mensen die alleen gekomen zijn vanwege jouw solo of je bekendheid.

Als dirigent kun je het geheel tot in de details overzien en beheersen. Je kunt er iets van jezelf inleggen door je visie op het toonbeeld of het tempo waarin het stuk moet worden uitgevoerd. Je hoort alle klankschakeringen, weet wanneer iemand iets moet gaan doen, hoort maat voor maat of het goed gaat, kent de probleempunten die in het stuk zitten en herinnert je wat op de repetities is misgegaan.

De mensen in de zaal kunnen het orkest zien werken en horen intussen welke eigen klankkleuren de dirigent aan de uitvoering heeft meegegeven.

De cd-luisteraar kan wel kritisch luisteren naar de muziek, maar ziet er meestal geen beeld bij.

Een tv-uitzending maakt het gemis goed, al bepaalt de regisseur door zijn beelduitsnede waar je aandacht op valt. Toch kijk je naar zo'n uitzending weer heel anders als je eigen dochter meespeelt. En dat geldt ook voor je buren, die verrast zullen zeggen: 'Hé, daar zit de dochter van de buurman ook!'